Wie is Jakiem Asmowidjojo

Wie is Jakiem Asmowidjojo?

Jakiem Asmowidjojo is niet alleen actief als schrijver en organisator, maar speelt al langere tijd een centrale rol binnen de Javaanse diaspora in Nederland en Suriname.

Jakiem Asmowidjojo – een leven tussen Java, Suriname en Nederland.

Jakiem Asmowidjojo werd geboren in Lelydorp, Suriname, als nakomeling van Javaanse contractarbeiders. Een etnografisch onderzoek uit 2015 beschrijft hem als een belangrijke informant voor onderzoek naar de Surinaams-Javaanse diaspora in Nederland.

1. Zijn Javaanse afkomst

Jakiems familiegeschiedenis gaat terug naar Java. Zijn voorouders vertrokken in verschillende perioden vanuit Java naar Suriname.

Zijn familieverhaal is daardoor onderdeel van een veel groter verhaal: duizenden Javanen werden vanaf het einde van de 19e eeuw vanuit Nederlands-Indië als contractarbeiders naar Suriname gebracht.

Voor Jakiem is die geschiedenis niet alleen iets uit boeken. Hij is later zelf naar Java gereisd om de plaatsen van zijn voorouders te bezoeken.

In een antropologisch onderzoek wordt beschreven hoe hij tijdens zo'n reis onder andere plekken bezocht die verbonden waren met de geschiedenis van de Javaanse contractarbeiders.

Een veelzeggende uitspraak die in dat onderzoek aan hem wordt toegeschreven: "I have a Dutch passport, but I never will be a Dutchman."

Daarbij vergeleek hij zichzelf met een boom: geboren in Suriname, wonend in Nederland, maar met zijn wortels in Java.

2. Van Suriname naar Nederland

Volgens het onderzoek verhuisde Jakiem in 1975 van Suriname naar Nederland. Hij werkte vervolgens ongeveer 39 jaar bij het Nederlandse ministerie van Defensie en ging later met pensioen.

In Nederland bouwde hij verder aan zijn leven, maar zijn belangstelling voor zijn Javaanse afkomst bleef sterk aanwezig.

Hij werd actief binnen de Surinaams-Javaanse gemeenschap en hield zich bezig met geschiedenis, cultuur, genealogie en diaspora.

3. Javaanse diaspora

Jakiem heeft zich jarenlang ingezet voor het verbinden van Javanen die buiten Java wonen.

Hij was betrokken bij initiatieven rond Javanen in diaspora en wordt in academisch onderzoek genoemd als een van de personen die actief waren met Javaanse diaspora-netwerken en Facebookgroepen.

Ook in Indonesische media werd hij beschreven als een Javaanse nakomeling uit Suriname die terugkeerde naar het land van zijn voorouders.

Zijn verhaal draait daarmee om drie plaatsen: Java → Suriname → Nederland → Java. Niet als een eenvoudige emigratiegeschiedenis, maar als een zoektocht naar afkomst en identiteit.

4. Zijn inzet voor de Javaanse taal

Een belangrijk onderdeel van zijn werk is de Javaanse taal.

Jakiem is verbonden aan de gratis online cursus Sinau Basa Jawa / Javaans leren. De cursus is in 2014 opgezet vanuit Perukunan Budi Sejati in Utrecht en heeft als doel de Javaanse taal toegankelijk te maken voor jong en oud. Jakiem wordt op de website genoemd als beheerder voor technische zaken.

Hij houdt zich vooral bezig met Javaans Ngoko, de gewone omgangstaal.

Daarnaast is er de podcast Podcast Sinau Basa Jawa / Javaans leren, met lessen en gesprekken in het Nederlands en Javaans Ngoko.

Dat sluit aan bij zijn bredere gedachte dat een cultuur niet alleen behouden wordt door over haar geschiedenis te praten, maar ook door de taal daadwerkelijk te blijven spreken.

5. Onderzoek naar Jakiem zelf.

Bijzonder is dat Jakiem niet alleen zelf over de Javaanse diaspora schrijft, maar dat zijn leven ook onderwerp is geweest van wetenschappelijk onderzoek.

Antropoloog Fuji Prastowo ontmoette hem in Yogyakarta en gebruikte hem vervolgens als een van de belangrijkste informanten voor onderzoek naar de Surinaams-Javaanse diaspora in Nederland.

Jakiem hielp de onderzoeker daarbij contacten te leggen met andere Surinaams-Javaanse families in Nederland.

Dat betekent dat zijn persoonlijke familiegeschiedenis ook een bron is geworden voor onderzoek naar de bredere geschiedenis van de Javaanse diaspora.

6. Taal, cultuur, identiteit en muziek

Een interessant aspect van Jakiems verhaal is dat hij zichzelf niet uitsluitend definieert als Surinamer of Nederlander. Zijn identiteit is meerlagig:

Javaanse afkomst

Geboren en opgegroeid in Suriname

Leven en werken in Nederland

Terugkeer naar Java, het land van zijn voorouders

Dat verklaart ook zijn belangstelling voor genealogie, dorpen van herkomst, Javaanse taal, muziek en cultuur.

In 2019 werd hij tijdens een bezoek aan Java beschreven als een van de Surinaamse nakomelingen van Javaanse contract arbeiders die Javaanse liederen meezong en deelnam aan culturele activiteiten.

De laatste tijd houdt hij zich daarnaast bezig met het maken van liederen met behulp van AI. Zijn teksten schrijft hij in het Javaans en Sranantongo. Voor hem is muziek een nieuwe manier om talen levend te houden — niet alleen in boeken en cursussen, maar in muziek die je kunt meezingen en doorgeven.

In één zin

Jakiem Asmowidjojo is een in Suriname geboren nakomeling van Javaanse contract arbeiders die na zijn verhuizing naar Nederland een groot deel van zijn leven heeft besteed aan het onderzoeken, documenteren en levend houden van de Javaanse geschiedenis, taal en cultuur binnen de diaspora.

En misschien is juist dit de kern van zijn levensverhaal:

Java → Suriname → Nederland → terug naar Java.

Een cirkel die voor hem niet alleen geografisch is, maar ook een zoektocht naar afkomst, taal, familie en identiteit.

Bronnen: Het onderzoek van Fuji Prastowo, de website Sinau Basa Jawa, Indonesische en Surinamese publicaties en de publicaties van Jakiem zelf.

Lestari Jawa, lestari rasa lan budaya. Laat Jawa voortleven, laat gevoel en cultuur voortleven.